Ngày 30/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Những điểm chính
- Giữ nguyên thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng đối với chuyển nhượng cổ phần; đề xuất đánh thuế 20% trên lãi không được ban hành.
- Mở rộng đáng kể các khoản thu nhập miễn thuế: tiền ăn giữa ca, làm thêm giờ, trợ cấp thôi việc vượt mức, ưu đãi 5 năm cho nhân lực công nghệ cao, tài chính xanh và tín chỉ các-bon.
- Lần đầu quy định giảm trừ chi phí y tế (tối đa 23 triệu đồng/năm) và giáo dục – đào tạo (tối đa 24 triệu đồng/năm).
- Cơ chế mới về khấu trừ thuế đối với cổ phiếu thưởng và cổ phiếu ESOP qua công ty chứng khoán/ngân hàng lưu ký.
- Nâng ngưỡng khấu trừ 10% tại nguồn từ 2 triệu lên 5 triệu đồng/lần chi trả; bổ sung quy tắc mới về quyết toán thuế.
Bối cảnh và tổng quan
Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/7/2026) là lần sửa đổi toàn diện đầu tiên của pháp luật thuế TNCN sau hơn một thập kỷ. Nghị định 253/2026/NĐ-CP là văn bản hướng dẫn thi hành cấp Chính phủ, cụ thể hóa các nội dung quan trọng về thu nhập chịu thuế, thu nhập miễn thuế, các khoản giảm trừ, cũng như nghĩa vụ khấu trừ và quyết toán thuế của người nộp thuế và tổ chức chi trả thu nhập.
Dưới góc độ tuân thủ, Nghị định tác động trực tiếp tới chính sách lương – phúc lợi, quy trình tính lương (payroll) và nghĩa vụ khấu trừ của doanh nghiệp ngay từ kỳ tính thuế bắt đầu 01/7/2026. LT Group tóm lược các thay đổi trọng yếu như sau:
| Nội dung | Quy định mới | Căn cứ (NĐ 253/2026/NĐ-CP) |
|---|---|---|
| Chuyển nhượng cổ phần | Duy trì thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng theo từng lần (mọi công ty cổ phần, đại chúng và chưa đại chúng) | Điều 54, Điều 56 |
| Chuyển nhượng vốn góp | 20% trên thu nhập tính thuế; 2% trên giá chuyển nhượng nếu không xác định được giá vốn và chi phí | Điều 53 |
| Tiền ăn giữa ca bằng tiền | Miễn thuế tối đa 1,2 triệu đồng/người/tháng; phần vượt chịu thuế | Điều 8 khoản 2(g) |
| Giảm trừ y tế / giáo dục | Tối đa 23 triệu đồng/năm (y tế) và 24 triệu đồng/năm (giáo dục – đào tạo) | Điều 49 khoản 2 |
| Nhân lực công nghệ cao, công nghiệp công nghệ số | Miễn thuế TNCN 5 năm đối với thu nhập tiền lương, tiền công của cá nhân đủ điều kiện | Điều 41, Điều 42 |
| Cổ phiếu thưởng, ESOP | Chưa tính thuế khi nhận; nộp thuế khi chuyển nhượng (tiền lương tiền công + 0,1% chuyển nhượng chứng khoán); khấu trừ 10% qua tổ chức lưu ký | Điều 50 khoản 3(a), Điều 54, Điều 56 |
| Ngưỡng khấu trừ vãng lai | Nâng từ 2 triệu lên 5 triệu đồng/lần chi trả, thuế suất khấu trừ 10% không đổi | Điều 50 khoản 2 |
| Quyết toán thuế | Thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng được loại khỏi quyết toán; tự quyết toán khi có giảm trừ y tế/giáo dục/từ thiện | Điều 51 |
Đánh giá chung của LT Group: Nghị định theo hướng nới lỏng và hỗ trợ người nộp thuế, đồng thời chuyển một phần đáng kể trách nhiệm tuân thủ sang tổ chức chi trả thu nhập và các định chế trung gian (công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, doanh nghiệp bảo hiểm). Doanh nghiệp cần rà soát ngay hệ thống payroll và quy chế nội bộ để áp dụng đúng từ 01/7/2026.
Phân tích chi tiết
1. Chuyển nhượng cổ phần, chuyển nhượng vốn và giao dịch gắn với bất động sản (Ảnh hưởng: Trung bình)
Dự thảo Nghị định từng đề xuất chuyển phương pháp tính thuế đối với chuyển nhượng cổ phần tại công ty chưa đại chúng/chưa niêm yết từ 0,1% trên giá chuyển nhượng sang 20% trên thu nhập (lãi). Quy định này không được giữ lại trong Nghị định chính thức. Theo đó, chuyển nhượng cổ phần tại mọi công ty cổ phần tiếp tục áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng theo từng lần.
Đối với chuyển nhượng phần vốn góp (công ty TNHH, hợp danh…), thuế được xác định bằng 20% trên thu nhập tính thuế (giá chuyển nhượng trừ giá vốn và chi phí hợp lý); trường hợp không xác định được giá vốn và chi phí, áp dụng 2% trên giá chuyển nhượng. Cá nhân phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi doanh nghiệp thay đổi danh sách thành viên/cổ đông; nếu không, doanh nghiệp phải khai và nộp thuế thay.
Trường hợp cá nhân bán toàn bộ doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ dưới hình thức chuyển nhượng vốn có gắn với bất động sản, giao dịch được xác định là chuyển nhượng bất động sản và chịu thuế theo nhóm thu nhập này.
Căn cứ: Điều 53, 54, 56 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Điều 10 Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15.
NHẬN ĐỊNH CỦA LT GROUP: Việc giữ cơ chế 0,1% là tín hiệu tích cực cho hoạt động M&A và tái cấu trúc sở hữu. Tuy nhiên, ranh giới giữa “chuyển nhượng chứng khoán” (0,1% trên giá) và “chuyển nhượng vốn góp” (20% trên lãi/2% trên giá) tạo chênh lệch nghĩa vụ thuế đáng kể theo loại hình doanh nghiệp; các giao dịch chuyển đổi loại hình trước khi chuyển nhượng có thể bị cơ quan thuế xem xét về bản chất. Giao dịch bán doanh nghiệp gắn bất động sản cần được đánh giá cẩn trọng trước khi ký kết để xác định đúng nhóm thu nhập chịu thuế. Rủi ro ấn định giá vẫn hiện hữu khi giá chuyển nhượng thấp hơn giá giao dịch phổ biến trên thị trường.
2. Mở rộng thu nhập miễn thuế và không chịu thuế (Ảnh hưởng: Tích cực)
- Tiền ăn giữa ca, ăn trưa: chi bằng tiền được miễn thuế tối đa 1,2 triệu đồng/người/tháng; phần vượt chịu thuế. Trường hợp tổ chức nấu ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn thì không tính vào thu nhập chịu thuế (không giới hạn mức).
- Làm thêm giờ, làm việc ban đêm, ngày phép chưa sử dụng: phần trả cao hơn so với làm việc trong giờ và khoản thanh toán ngày nghỉ hằng năm chưa sử dụng không chịu thuế, với điều kiện tuân thủ Bộ luật Lao động.
- Trợ cấp thôi việc, mất việc làm: phần chi trả cao hơn mức luật định cũng không tính vào thu nhập chịu thuế, với điều kiện mức chi được quy định cụ thể tại quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể.
- Nhân lực công nghệ cao và công nghiệp công nghệ số: miễn thuế TNCN 5 năm đối với thu nhập tiền lương, tiền công của cá nhân đủ điều kiện làm việc trong dự án, lĩnh vực ưu tiên.
- Tài chính xanh, thị trường các-bon: miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu chứng chỉ giảm phát thải, tín chỉ các-bon được công nhận; lãi và chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau phát hành.
3. Giảm trừ chi phí y tế, giáo dục – đào tạo (Ảnh hưởng: Trung bình)
Lần đầu tiên, cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công các khoản chi cho bản thân và người phụ thuộc:
- Chi khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc danh mục do bảo hiểm y tế chi trả: tổng không quá 23 triệu đồng/năm;
- Chi giáo dục – đào tạo tại cơ sở trong nước (học phí mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, đại học và kỹ năng chuyên môn khác): tổng không quá 24 triệu đồng/năm.
Điều kiện giảm trừ: có hóa đơn, chứng từ hợp pháp mang thông tin người nộp thuế hoặc người phụ thuộc; riêng chi y tế phải kèm bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo mẫu của Bộ Y tế; khoản chi không được chi trả từ nguồn khác (bảo hiểm, tài trợ, ngân sách). Khoản chi phát sinh năm nào giảm trừ năm đó, không được chuyển sang năm sau.
Đáng lưu ý, cá nhân có phát sinh các khoản giảm trừ này (cùng với đóng góp từ thiện, nhân đạo) phải trực tiếp quyết toán thuế với cơ quan thuế, không được ủy quyền cho tổ chức chi trả thu nhập.
Căn cứ: Điều 49, Điều 51 khoản 3 Nghị định.
NHẬN ĐỊNH CỦA LT GROUP: Số lượng cá nhân tự quyết toán dự kiến tăng mạnh từ kỳ quyết toán năm 2026. Bộ phận nhân sự nên chủ động truyền thông tới người lao động về (i) điều kiện hóa đơn, chứng từ phải đứng tên đúng người, và (ii) việc doanh nghiệp không thể quyết toán thay trong các trường hợp này. Cá nhân cần thiết lập thói quen lưu trữ hóa đơn điện tử ngay từ 01/7/2026 để không mất quyền lợi.
4. Cổ phiếu thưởng và cổ phiếu ESOP (Ảnh hưởng: Cao với doanh nghiệp có ESOP)
Người lao động nhận cổ phiếu thưởng hoặc mua cổ phiếu giá ưu đãi theo chương trình ESOP chưa phải nộp thuế tại thời điểm nhận. Khi chuyển nhượng, cá nhân đồng thời nộp: (i) thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công trên phần thu nhập từ cổ phiếu thưởng/ESOP, và (ii) thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán. Trường hợp chuyển nhượng cổ phiếu cùng loại, thu nhập tiền lương tiền công được tính cho tới khi hết số cổ phiếu thưởng/ESOP.
Điểm mới quan trọng: công ty chứng khoán hoặc ngân hàng lưu ký nơi cá nhân mở tài khoản có trách nhiệm theo dõi riêng số cổ phiếu thưởng/ESOP của từng cá nhân và thực hiện khấu trừ thuế 10% đối với phần thu nhập tiền lương, tiền công khi phát sinh. Cá nhân vẫn phải tự kê khai khoản thu nhập này trong hồ sơ quyết toán thuế TNCN hằng năm.
Căn cứ: Điều 50 khoản 3(a), Điều 54, Điều 56 Nghị định.
NHẬN ĐỊNH CỦA LT GROUP: Cơ chế khấu trừ qua tổ chức lưu ký đòi hỏi doanh nghiệp phát hành phối hợp chặt chẽ với công ty chứng khoán để truyền dữ liệu giá trị cổ phiếu thưởng/ESOP ghi nhận trên sổ sách kế toán – căn cứ xác định thu nhập chịu thuế. Thiếu dữ liệu này, thu nhập sẽ được xác định theo mệnh giá, có thể chênh lệch lớn so với giá trị thực tế và phát sinh truy thu về sau. Doanh nghiệp có chương trình ESOP đang triển khai nên rà soát lại toàn bộ quy trình trước khi người lao động thực hiện chuyển nhượng. Rủi ro kê khai thiếu tại khâu quyết toán cá nhân được đánh giá ở mức cao trong giai đoạn chuyển tiếp.
5. Khấu trừ tại nguồn và quyết toán thuế đối với tiền lương, tiền công (Ảnh hưởng: Trung bình – Cao với payroll)
- Nâng ngưỡng khấu trừ 10%: đối với cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký dưới 3 tháng, ngưỡng khấu trừ tại nguồn nâng từ 2 triệu lên 5 triệu đồng/lần chi trả (thuế suất 10% giữ nguyên). Khoản chi trả dưới ngưỡng chỉ khấu trừ khi cá nhân yêu cầu.
- Thanh toán sau khi chấm dứt hợp đồng lao động (lương, thu nhập khác trả cho người lao động đã nghỉ việc) cũng áp dụng cơ chế khấu trừ 10% nêu trên.
- Thu nhập vãng lai và ủy quyền quyết toán: thu nhập nơi khác đã khấu trừ 10% với mức bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng trong năm không phải quyết toán; cá nhân vẫn được ủy quyền cho tổ chức chi trả quyết toán thay đối với nguồn thu nhập chính.
- Tự quyết toán: cá nhân quyết toán trực tiếp với cơ quan thuế phải tổng hợp toàn bộ thu nhập tiền lương, tiền công trong năm và số thuế đã khấu trừ tương ứng; hệ thống quản lý thuế sẽ hỗ trợ tổng hợp dữ liệu các nguồn thu nhập.
Căn cứ: Điều 50, Điều 51 Nghị định.
NHẬN ĐỊNH CỦA LT GROUP: Ngưỡng 5 triệu đồng giảm đáng kể khối lượng chứng từ khấu trừ cho các khoản chi trả nhỏ lẻ (cộng tác viên, thù lao vụ việc). Tuy nhiên, quy định áp dụng khấu trừ với các khoản trả sau nghỉ việc yêu cầu payroll phân biệt đúng bản chất từng khoản chi. Việc hệ thống thuế tự động tổng hợp thu nhập từ mọi nguồn đồng nghĩa chênh lệch kê khai sẽ dễ dàng bị phát hiện – tính minh bạch của dữ liệu chi trả trở thành yêu cầu bắt buộc.
Khuyến nghị hành động trước 31/12/2026
- Cập nhật hệ thống payroll theo các ngưỡng mới (ăn ca 1,2 triệu; khấu trừ vãng lai 5 triệu) áp dụng từ kỳ lương tháng 7/2026.
- Rà soát và văn bản hóa quy chế tài chính, quy chế nội bộ, thỏa ước lao động đối với các khoản phúc lợi, trợ cấp thôi việc/mất việc vượt mức luật định.
- Doanh nghiệp có ESOP: thiết lập quy trình trao đổi dữ liệu với công ty chứng khoán/ngân hàng lưu ký về giá trị cổ phiếu thưởng ghi sổ kế toán; truyền thông nghĩa vụ kê khai cho người lao động.
- Truyền thông nội bộ về giảm trừ y tế/giáo dục mới: điều kiện hóa đơn đứng tên đúng người và nghĩa vụ tự quyết toán của cá nhân.
- Doanh nghiệp công nghệ: đánh giá điều kiện miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghệ cao/công nghiệp công nghệ số theo Điều 41, 42 Nghị định.
- Giao dịch chuyển nhượng vốn dự kiến: thẩm định trước phương pháp tính thuế (0,1% / 20% / 2% / thuế BĐS) và hồ sơ chứng minh giá vốn.
Hỗ trợ của LT Group
LT Group sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng đánh giá tác động cụ thể của Nghị định 253/2026/NĐ-CP đối với chính sách nhân sự và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, bao gồm: rà soát cấu trúc thu nhập và quy chế nội bộ; thiết kế quy trình khấu trừ – quyết toán tuân thủ quy định mới; tư vấn thuế đối với chương trình ESOP và các giao dịch chuyển nhượng vốn; hỗ trợ cá nhân kê khai, quyết toán thuế TNCN.
Lê Huy Thành – Tax Advisory Manager
ĐT: 0976.960.808 | Email: thanh.lh@ltgroup.com.vn
Bộ phận Tư vấn Thuế – LT Group – Tax & Advisory Services
Miễn trừ trách nhiệm: Bản tin này do LT Group biên soạn nhằm cung cấp thông tin tổng quát về các quy định pháp luật thuế mới ban hành, không cấu thành ý kiến tư vấn thuế hoặc pháp lý cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Người đọc không nên hành động chỉ dựa trên nội dung bản tin mà chưa tham vấn ý kiến tư vấn chuyên nghiệp phù hợp với tình huống thực tế của mình. LT Group không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ tổn thất nào phát sinh từ việc sử dụng thông tin trong tài liệu này. Nội dung bản tin căn cứ Nghị định 253/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 và Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15; các văn bản hướng dẫn tiếp theo (Thông tư của Bộ Tài chính) có thể làm rõ hoặc điều chỉnh một số nội dung nêu trên.
